Syllabus_2016-17 - 8o Εξάμηνο

 
Τίτλος μαθήματος:
Επιδημιολογία Τροφιμογενών Νοσημάτων
Εξάμηνο:
Όγδοο (8ο)
Υπεύθυνος Καθηγητής:
Νικόλαος Δ. Ανδρίτσος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος (ΠΥ)
Διδάσκοντες:
Νικόλαος Δ. Ανδρίτσος
Προαπαιτούμενα Μαθήματα:
-
Μαθησιακοί Στόχοι:
Στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση από τους φοιτητές των θεμελιωδών αρχών και εννοιών της Επιδημιολογίας που σχετίζονται με τη Δημόσια Υγεία και την πρόκληση διαφόρων νόσων στον άνθρωπο από την κατανάλωση τροφίμων. Επιπλέον, επιδιώκεται η εξοικείωση του φοιτητή με τα μέτρα συχνότητας των τροφιμογενών νοσημάτων μικροβιακής αιτιολογίας, καθώς και με την παρακολούθηση (monitoring) και τον έλεγχο (control) των τροφιμογενών παθογόνων μικροοργανισμών. Ειδικότερα, αντικείμενο διδασκαλίας του μαθήματος αποτελεί η μελέτη της συχνότητας, της κατανομής και εξέλιξης των νοσημάτων που σχετίζονται με την κατανάλωση τροφίμων, καθώς και των χαρακτηριστικών αυτών των νοσημάτων.
Περιγραφή Ύλης μαθήματος (θεωρία):
1)    Εισαγωγή στην Επιδημιολογία – Ορισμοί: Παράγοντας κινδύνου (hazard), κίνδυνος (risk), νόσος και νόσημα (disease), αρρώστια (illness), ασθένεια (sickness)
2)    Παράγοντες κινδύνου (βιολογικοί, χημικοί, φυσικοί) – Κατηγορίες και ταξινόμηση τροφιμογενών νοσημάτων (τροφολοιμώξεις, τροφοτοξινώσεις, τροφοτοξικώσεις)
3)    Χαρακτηριστικά λοιμογόνων παραγόντων (μολυσματικότητα, παθογονικότητα, λοιμοτοξικότητα, ανοσοποιητική ικανότητα, ανθεκτικότητα) – Μέτρα συχνότητας τροφιμογενών νοσημάτων: Δείκτες νοσηρότητας (επιπολασμός, επίπτωση), δείκτες προσβολής, θνησιμότητα και θνητότητα
4)    Επιδημιολογικά στοιχεία τροφιμογενών νοσημάτων – Σύγχρονα δεδομένα και αναδυόμενοι παράγοντες κινδύνου, μελλοντικές προκλήσεις
5)    Συνοπτική παρουσίαση τροφιμογενών νοσημάτων: Αιτιολογικός παράγοντας, παθογένεια, συμπτώματα της νόσου, υποδόχο (reservoir) του μικροοργανισμού, ενεχόμενα τρόφιμα, μικροβιολογικός έλεγχος τροφίμων (εργαστηριακή διάγνωση, πρόληψη και αντιμετώπιση νοσογόνων καταστάσεων)
Κύρια τροφιμογενή νοσήματα μικροβιακής αιτιολογίας – Βακτηριακές τροφολοιμώξεις (π.χ. σαλμονέλλωση, λιστερίωση, καμπυλοβακτηριδίαση) – Βακτηριακές τροφοτοξινώσεις (π.χ. σταφυλοκοκκική δηλητηρίαση, αλλαντίαση) – Τροφιμογενείς ιώσεις (εντεροϊοί, ιοί Norwalk, ιοί Rota)
6)    Πρότυπες μέθοδοι ανίχνευσης τροφιμογενών παθογόνων μικροοργανισμών – Κλασικές (φαινοτυπικές) και σύγχρονες μοριακές μέθοδοι ταυτοποίησης (π.χ. PFGE, RAPD, rep-PCR, MLST) των τροφιμογενών παθογόνων μικροοργανισμών
7)    Άλλα τροφιμογενή νοσήματα (μικρο)βιολογικής προέλευσης (μυκοτοξινώσεις, δηλητηρίαση από βιοτοξίνες θαλάσσιων οργανισμών, σκομβροτοξική δηλητηρίαση) – Ζωοανθρωπονόσοι με πιθανότητα τροφιμογενούς μετάδοσης στον άνθρωπο (BSE ή ‘νόσος των τρελών αγελάδων’, γρίπη των χοίρων, γρίπη των πτηνών)
8)    Τροφιμογενή νοσήματα οφειλόμενα σε παράσιτα πρωτόζωα (τοξοπλάσμωση, λαμβλίωση, κρυπτοσποριδίαση) και σε παρασιτικούς σκώληκες ή έλμινθες (ταινίαση, εχινοκοκκίαση, ανισακίαση, τριχινέλλωση)
9)    Τροφοτοξικώσεις προκαλούμενες από χημικούς παράγοντες περιβαλλοντικής προέλευσης (τροφική δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα, φυτοφάρμακα, διοξίνες) – Τροφοτοξικώσεις από χημικούς παράγοντες οι οποίοι προστίθενται από τον άνθρωπο ή σχηματίζονται επί των τροφίμων (αντιβιοτικά, ορμόνες, πρόσθετα τροφίμων, ακρυλαμίδιο)
10)    Φυσικοί παράγοντες πρόκλησης τροφιμογενών νοσημάτων (ξένα σώματα, π.χ. τεμάχια γυαλιού, οστών) – Ραδιενέργεια
11)    Τροφιμογενείς διαταραχές ψυχικής υγείας σχετιζόμενες με μικροβιολογικούς παράγοντες (π.χ. κατάθλιψη, διαταραχές φάσματος αυτισμού, διπολική διαταραχή)
12)    Ανάλυση κινδύνου (risk analysis) και αξιολόγηση κινδύνου (risk assessment) τροφιμογενούς νοσήματος
13)    Σχεδιασμός και εφαρμογή συστήματος διαδικασιών διερεύνησης μιας επιδημικής συρροής κρουσμάτων (outbreak) τροφιμογενούς νοσήματος

Θεωρία - Διαλέξεις
(ώρες / εβδομάδα):
3
Φροντιστήρια - Εργαστήρια (ώρες / εβδομάδα):
-
Σύνολο                               (ώρες /
εβδομάδα):
3
Διδακτικές Μονάδες:
3
Πιστωτικές μονάδες (ECTS):
4
Αξιολόγηση – Βαθμολόγηση:
Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται μέσω τελικής γραπτής εξέτασης. Η επίδοση των φοιτητών σε ομαδική προαιρετική εργασία η οποία παρουσιάζεται στο τέλος του εξαμήνου, καθώς και η συμμετοχή σε μικρότερες ομάδες φοιτητών για την ανάλυση μελέτης περίπτωσης (case study) και το ενδιαφέρον τους σε πρακτικές ασκήσεις που εστιάζουν στην εφαρμογή μεθοδολογιών, επίσης αξιολογούνται. Η βαθμολογική επίδοση στη γραπτή εξέταση αποτελεί το 70% του τελικού βαθμού του μαθήματος για τον φοιτητή, σε περίπτωση συμμετοχής του σε ομαδική εργασία. Η ομαδική εργασία βαθμολογείται με 30% της συνολικής βαθμολογίας. Για να προσμετρηθεί η εργασία στον υπολογισμό του τελικού βαθμού του μαθήματος απαιτείται ελάχιστος βαθμός 3,5/10,0 στις γραπτές εξετάσεις. Σε περίπτωση αποτυχίας στις γραπτές εξετάσεις, σημειώνεται ότι ο βαθμός της εργασίας του μαθήματος δύναται να κατοχυρωθεί για την αμέσως επόμενη εξεταστική περίοδο, κατόπιν σχετικής δήλωσης του φοιτητή και εφόσον αυτός το επιθυμεί. Σε κάθε περίπτωση, προβιβάσιμος θεωρείται ο φοιτητής που συγκεντρώνει βαθμολογία ≥ 5,0/10,0
Σημειώσεις Διδάσκοντος:
Όλες οι σημειώσεις του διδάσκοντος είναι διαθέσιμες στους φοιτητές υπό μορφή ηλεκτρονικών αρχείων pdf (πρόσβαση μέσω της πλατφόρμας εκμάθησης moodle στην ιστοσελίδα: https://moodle.aegean.gr/login/index.php ), όπως παρουσιάζο-νται ανά ενότητα στις διαλέξεις του μαθήματος.
Βασικό Σύγγραμμα
  1. Τριχόπουλος, Δ. (2004). Επιδημιολογία: Αρχές, μέθοδοι, εφαρμογές. Αθήνα: Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου (ISBN: 960-394-147-6).
  2. Βάσσος, Δ.Β. (2004). Τρόφιμα και υγεία του καταναλωτή (Τροφογενείς διαταραχές). Αθήνα: Εκδόσεις Παπασωτηρίου (ISBN: 978-960-7530-48-6).
  3. Παπαδοπούλου, Χ. (2014). Μικροβιολογία & υγιεινή τροφίμων (Μέθοδοι μικροβιολογικής εξέτασης τροφίμων). Αθήνα: Εκδόσεις Κωσταράκη (ISBN: 978-618-80913-6-8).
Βιβλιογραφία:
Βάσσος, Δ.Β. (2004). Τρόφιμα και υγεία του καταναλωτή (Τροφογενείς διαταραχές) (1η έκδοση). Αθήνα: Εκδόσεις Παπασωτηρίου.
Γαλάνης, Π., & Σπάρος, Λ. (2005). Μέτρα συχνότητας των νοσημάτων. Αρχεία Ελληνικής Ιατρικής, 22, 178-191.
Μπαλατσούρας, Γ. (2006). Μικροβιολογία τροφίμων (2η έκδοση). Αθήνα: Εκδόσεις Έμβρυο.
Τριχόπουλος, Δ. (2004). Επιδημιολογία: Αρχές, μέθοδοι, εφαρμογές. Αθήνα: Επιστημονικές Εκδόσεις Παρισιάνου (ISBN: 960-394-147-6).
Bolton, D.J., & Robertson, L.J. (2016). Mental health disorders associated with foodborne pathogens. Journal of Food Protection, 79, 2005-2017.
Brimer, L. (2011). Chemical food safety. CABI Publishing, UK, ISBN-13: 978 1 84593 676 1.
Cliver, D.O., & Riemann, H.P. (2002). Foodborne diseases (2nd edn.). Academic Press, UK, ISBN 0-12-176559-8.
D'Mello, J.P.F. (2003). Food safety: contaminants and toxins. CABI Publishing, UK, ISBN: 0851996078.
Drosinos, E.H., Paramithiotis S., & Andritsos N. (2011). Microbial foodborne pathogens. In L.M.L. Nollet & F. Toldrà (Eds.), Handbook of analysis of edible animal by-products (Chapter 13, pp. 219-237). Boca Ratton, FL: CRC Press.
IAFP (International Association for Food Protection). (2011). Procedures to investigate foodborne illness (6th edn.). New York, NY: Springer.
Jay, J.M., Loessner, M.J., & Golden D.A. (2005). Modern food microbiology (7th edn.). New York, NY: Springer.
Lasky, T. (2007). Epidemiologic principles and food safety. New York, NY: Oxford University Press, Inc.
Mead, P.S., Slutsker, L., Dietz, V., McCaig, L.F., Bresee, J.S., Shapiro, C., Griffin, P.M., & Tauxe, R.V. (1999). Food-related illness and death in the United States. Emerging Infectious Diseases, 5, 607-625.
Mossel, D.A.A., Corry, J.E.L., Struijk, C.B., & Baird, R.M. (1995). Essentials of the microbiology of foods: A textbook for advanced studies. Chichester, England: John Wiley & Sons.
Scallan, E., Hoekstra, R.M., Angulo, F.J., Tauxe, R.V., Widdowson, M.-A., Roy, S.L., Jones, J.L. & Griffin, P.M. (2011). Foodborne illness acquired in the United States– Major pathogens. Emerging Infectious Diseases, 17, 7-15.
Scallan, E., Griffin, P.M., Angulo, F.J., Tauxe, R.V., & Hoekstra, R.M. (2011). Foodborne Illness acquired in the United States—Unspecified agents. Emerging Infectious Diseases, 17, 16-22.
Schmidt, R., & Rodrick, G.E. (2003). Food safety handbook. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.
Simjee, S. (2007). Foodborne diseases. Totowa, NJ: Humana Press Inc.
Ιστότοποι:

 1.    Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ): http://www.efet.gr/
2.    Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC): http://ecdc.europa.eu/en/Pages/home.aspx
3.    Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA): http://www.efsa.europa.eu/’
4.    Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ): http://www.keelpno.gr/
5.    Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC): https://www.cdc.gov/
6.    Υπηρεσία Ασφάλειας και Επιθεώρησης Τροφίμων των ΗΠΑ (FSIS): https://www.fsis.usda.gov/wps/portal/fsis/home
7.    Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA): https://www.fda.gov/
8.    Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO): http://www.who.int/en/

 

Πρόσφατες Ανακοινωσεις

Εκλογές Μονιμοποιήσεις Καθηγητών

Είσαι Πρωτοετής;

Είσαι Πρωτοετής;

Γραφείο Διασύνδεσης

 

e- δια βίου ΜΑΘΗΣΗ